ნეფროლოგიის დეპარტამენტი

ნეფროლოგიის დეპარტამენტი - ანა შამანაძე

 

ნეფროლოგია მოიცავს თირკმლის დაავადებების დიაგნოსტიკას, არაქირურგიულ მკურნალობასა და მათი პროგრესირების პრევენციას. ნეფროლოგი აფასებს თირკმლის ფუნქციას, ადგენს გამოვლენილი დარღვევების შესაძლო მიზეზებს და პაციენტის მდგომარეობის შესაბამისად განსაზღვრავს შემდგომი კვლევისა და მკურნალობის გეგმას.

 

რა ფუნქციას ასრულებს თირკმელი?

 

თირკმელები ორგანიზმში მნიშვნელოვან როლს ასრულებს. მათი ძირითადი ფუნქციებია:

• სისხლის ფილტრაცია;

• ორგანიზმიდან ნარჩენი ნივთიერებებისა და ჭარბი სითხის გამოდევნა;

• სითხისა და ელექტროლიტების ბალანსის შენარჩუნება;

• არტერიული წნევის რეგულაციაში მონაწილეობა;

• მჟავა-ტუტოვანი ბალანსის შენარჩუნება.

თირკმლის დაავადებები ხშირად უსიმპტომოდ მიმდინარეობს. ზოგჯერ მათი პირველი გამოვლინება სისხლის ან შარდის ლაბორატორიულ კვლევაში აღმოჩენილი ცვლილებაა. ამიტომ მნიშვნელოვანია დაავადების დროული გამოვლენა და რისკის მქონე პაციენტების რეგულარული შეფასება.

 

რა დაავადებებს მართავს ნეფროლოგი?

 

ნეფროლოგი დიაგნოსტიკასა და არაქირურგიულ მართვას უწევს როგორც უშუალოდ თირკმლის დაავადებებს, ისე სხვა დაავადებების ფონზე განვითარებულ თირკმლის დაზიანებას.

ნეფროლოგის კონსულტაცია შესაძლოა საჭირო იყოს შემდეგი მდგომარეობების დროს:

• თირკმლის მწვავე დაზიანება;

• ქრონიკული თირკმლის დაავადება;

• თირკმლის ფუნქციის დაქვეითება;

• შარდში ალბუმინის, ცილის ან სისხლის არსებობა;

• გლომერულური დაავადებები, მათ შორის ნეფრიტული და ნეფროზული სინდრომები;

• თირკმლის ინტერსტიციული, ტუბულური და სისხლძარღვოვანი დაავადებები;

• შაქრიანი დიაბეტისა და არტერიული ჰიპერტენზიის ფონზე განვითარებული თირკმლის დაზიანება;

• მედიკამენტებითა და სხვა ნეფროტოქსიკური ფაქტორებით გამოწვეული თირკმლის დაზიანება;

• სისტემური და რევმატოლოგიური დაავადებების ფონზე განვითარებული თირკმლის პათოლოგიები;

• ელექტროლიტური და მჟავა-ტუტოვანი ბალანსის დარღვევები.

 

როდის უნდა მივმართოთ ნეფროლოგს?

 

ნეფროლოგთან კონსულტაცია განსაკუთრებით მნიშვნელოვანია, თუ აღინიშნება:

• სახის, ხელების ან ფეხების შეშუპება;

• შარდის რაოდენობის მნიშვნელოვანი შემცირება;

• შარდის ფერის ცვლილება ან სისხლიანი შარდი;

• განმეორებით გამოვლენილი ქაფიანი შარდი;

• მაღალი არტერიული წნევა, რომლის კონტროლიც რთულია;

• სისხლში კრეატინინის ან თირკმლის ფუნქციის სხვა მაჩვენებლების ცვლილება;

• შარდში ალბუმინის, ცილის ან სისხლის აღმოჩენა;

• უკვე არსებული თირკმლის დაავადების გაუარესება.

მსგავსი ნიშნები ყოველთვის თირკმლის დაავადებაზე არ მიუთითებს. მათი მიზეზის დასადგენად საჭიროა ექიმის შეფასება და, საჭიროების შემთხვევაში, შესაბამისი კვლევების ჩატარება.

 

როგორ ხდება ნეფროლოგიური დიაგნოსტიკა?

 

პაციენტის მდგომარეობის მიხედვით, ექიმმა შესაძლოა დანიშნოს:

• შარდის საერთო ანალიზი;

• შარდში ალბუმინისა და კრეატინინის თანაფარდობის (UACR) განსაზღვრა;

• სისხლში კრეატინინის განსაზღვრა და eGFR-ის გამოთვლა;

• შარდოვანასა და ელექტროლიტების, მათ შორის ნატრიუმისა და კალიუმის, შეფასება;

• სისხლის საერთო და ბიოქიმიური კვლევები;

• საჭიროების შემთხვევაში, იმუნოლოგიური და სხვა სპეციალიზებული კვლევები;

• თირკმლებისა და საშარდე სისტემის ულტრაბგერითი კვლევა (ექოსკოპია);

• სხვა კვლევები კონკრეტული კლინიკური მდგომარეობის მიხედვით.

 

თუ საჭიროა თირკმლის ქსოვილის დაზიანების ზუსტი მორფოლოგიური შეფასება, შესაძლოა განიხილებოდეს თირკმლის ბიოფსიის ჩატარება. მისი საჭიროება ინდივიდუალურად განისაზღვრება ექიმის მიერ.

 

ვის სჭირდება განსაკუთრებული ყურადღება?

თირკმლის დაავადების განვითარების რისკი განსაკუთრებით მაღალია იმ ადამიანებში, რომელთაც აღენიშნებათ:

• შაქრიანი დიაბეტი;

• არტერიული ჰიპერტენზია;

• გულ-სისხლძარღვთა დაავადებები;

• თირკმლის დაავადების ოჯახური ანამნეზი;

• ადრე გამოვლენილი ალბუმინურია, პროტეინურია ან ჰემატურია;

• თირკმლის ფუნქციის ცვლილება.

 

თირკმლის დაავადებების ადრეული გამოვლენა და დროული მართვა მნიშვნელოვანია დაავადების პროგრესირების რისკის შესამცირებლად და თირკმლის ფუნქციის შესანარჩუნებლად.