გულის უკმარისობა

გულის უკმარისობა არის მდგომარეობა, როდესაც გულის ფუნქცია მცირდება და ის ორგანიზმისთვის საკმარისი რაოდენობის სისხლის ეფექტურად მიწოდებას ვეღარ ახერხებს. შედეგად, ორგანოები საჭირო ჟანგბადსა და საკვებ ნივთიერებებს ვერ იღებენ. როდესაც ამის გამო ფილტვებში სითხე გროვდება და სუნთქვა ძნელდება, ამას გულის შეგუბებითი უკმარისობა ეწოდება. 

 

აღსანიშნავია, რომ არსებობს მწვავე და ქრონიკული ფორმები. გულის მწვავე უკმარისობა ვითარდება უეცრად და გადაუდებელ სამედიცინო დახმარებას საჭიროებს. ქრონიკული გულის უკმარისობა ნელა ვითარდება და დროთა განმავლობაში პროგრესირებს. ამ შემთხვევაში, აუცილებელია მუდმივი კონტროლი და მკურნალობა.

 

გულის უკმარისობის სიმპტომები სწორედ სათანადო მკურნალობამ შეიძლება შეამსუბუქოს და ადამიანის სიცოცხლე გაახანგრძლივოს. ამისთვის სანდო კლინიკას უნდა მიმართოთ, რომელიც მაღალკვალიფიციური ექიმებითაა დაკომპლექტებული. 

 

ზუსტად რას ნიშნავს გულის უკმარისობა; როგორ ვითარდება; რომელი სტადიები არსებობს; რა არის გულის ქრონიკული უკმარისობა და გულის სარქველის უკმარისობა; რამდენად ხშირია ბავშვებში და დიაგნოსტიკის რა მეთოდები არსებობს - ამ და სხვა მნიშვნელოვან შეკითხვებს ბლოგში ამომწურავი პასუხი გაეცემა. 

 

გულის უკმარისობა სიმპტომები - რას უნდა მიაქციოთ ყურადღება?

 

გულის უკმარისობა კომპლექსური მდგომარეობაა და მისი სიმპტომები ძირითადად ორგანიზმში სითხის შეგუბებითა და ორგანოებისთვის სისხლის მიწოდების შემცირებით არის განპირობებული. აღსანიშნავია, რომ ჩივილები შესაძლოა ნელა განვითარდეს ან მოულოდნელად იჩინოს თავი. 

ახლა უფრო დეტალურად განვიხილოთ თითოეული შესაძლო სიმპტომი. 

 

სუნთქვის გაძნელება (ქოშინი)

მარცხენა პარკუჭის დისფუნქციის გამო ფილტვის ვენებში წნევა იზრდება და სითხე ალვეოლებში გადადის. თავდაპირველად, ქოშინი მხოლოდ ფიზიკური დატვირთვისას იჩენს თავს, დროთა განმავლობაში კი ადამიანებს მოსვენებულ მდგომარეობაშიც აწუხებს. 

 

ფეხების და სხეულის შეშუპება

სისხლის მიმოქცევის შენელების გამო სითხე რბილ ქსოვილებში გროვდება. ყველაზე ხშირად ეს კოჭების, წვივებისა და ტერფების შეშუპებით ვლინდება, რაც დღის ბოლოს უფრო შესამჩნევი ხდება.

 

სწრაფი დაღლა

რადგან გული ორგანოებსა და კუნთებს საკმარისი რაოდენობის ჟანგბადით მდიდარ სისხლს ვერ აწვდის, ადამიანი მუდმივ სისუსტესა და დაღლილობას გრძნობს. ამ დროს, უმარტივესი ყოველდღიური აქტივობებიც კი დიდ ძალისხმევას მოითხოვს.

 

ორთოპნოე

დაწოლისას სითხე ორგანიზმში სხვაგვარად ნაწილდება და ფილტვებზე ზეწოლა იზრდება. ამის გამო პაციენტებს ჰორიზონტალურ მდგომარეობაში სუნთქვა უჭირთ. ხშირად ისინი თავქვეშ რამდენიმე ბალიშს იდებენ, რათა ნახევრად მჯდომარე მდგომარეობაში დაიძინონ.

 

გულის ფრიალი

დასუსტებული გული დანაკლისის ანაზღაურებას ცდილობს და უფრო სწრაფად იწყებს ცემას. გულის მძიმე უკმარისობა ის მოცემულობაა, როდესაც მდგომარეობა კრიტიკული ხდება. ამ დროს სიმპტომები უფრო მძაფრია.

 

ქოშინი მოსვენებულ მდგომარეობაში

სუნთქვა იმდენად ძნელდება, რომ ადამიანს ლაპარაკიც კი უჭირს.

 

ვარდისფერი, ქაფიანი ნახველი

ეს ფილტვების მწვავე შეგუბების (ფილტვების შეშუპების) ნიშანია და საჭიროებს სასწრაფო სამედიცინო დახმარებას.

 

წონის მკვეთრი მატება

თუ რამდენიმე დღეში წონა 2-3 კილოგრამით იმატებს, ეს არა ცხიმის, არამედ ორგანიზმში დაგროვილი ზედმეტი სითხის ბრალია.

 

მუცლის ზომაში მომატება (ასციტი)

სითხე არა მხოლოდ ფეხებში, არამედ მუცლის ღრუშიც გროვდება, რაც შებერილობასა და სიმძიმის შეგრძნებას იწვევს.

 

გონების არევა და ყურადღების დაქვეითება

ტვინისთვის ჟანგბადის მიწოდების შემცირებამ შეიძლება მეხსიერების ხანმოკლე დაკარგვა, დაბნეულობა ან ძილიანობა გამოიწვიოს.

ეს სიმპტომები ძალიან საყურადღებოა და მათი გამოვლენისთანავე აუცილებელია კარდიოლოგის კონსულტაცია.

 

გულის უკმარისობა სტადიები - როგორ პროგრესირებს დაავადება?

 

მნიშვნელოვანია იცოდეთ, რომ გულის უკმარისობა არ არის მდგომარეობა, რომელიც ერთ დღეში ჩნდება. ეს არის პროცესი, რომელსაც მედიცინაში რამდენიმე სტადიად ყოფენ. დაავადების პროგრესირება ნიშნავს, რომ დროთა განმავლობაში გულის კუნთი სისხლის გადატუმბვის უნარს სულ უფრო მეტად კარგავს. 

 

საწყისი სტადია (პრეკლინიკური ეტაპი)

 

აღნიშნულ სტადიას ხშირად „უხილავ“ ფაზას უწოდებენ, რადგან ადამიანი თავს ჯანმრთელად გრძნობს და სიმპტომები, ფაქტობრივად, არ ვლინდება. ამ დროს შესაძლოა გულის კუნთი უკვე ოდნავ გასქელებული იყოს ან სარქველი არასწორად მუშაობდეს, მაგრამ ორგანიზმი ამას ჯერჯერობით აკომპენსირებს.

 

რისკ ჯგუფში არიან ადამიანები, რომლებსაც მაღალი წნევა, დიაბეტი ან კორონარული არტერიების დაავადება აქვთ, მაგრამ გული ჯერ კიდევ ნორმალურად ფუნქციონირებს.

 

საშუალო სიმძიმე (კლინიკური გამოვლინების დასაწყისი)

 

ეს არის ეტაპი, როდესაც გული უკვე „გვატყობინებს“, რომ დატვირთვას ვეღარ უმკლავდება. ფიზიკური აქტივობის დროს ისეთი ჩივილები იჩენს თავს, როგორიცაა ქოშინი, დაღლილობა ან გულის ფრიალი ჩნდება. როგორც წესი, მოსვენებულ მდგომარეობაში პაციენტი თავს კარგად გრძნობს.

 

სწორედ ამ ეტაპზე იწყება სითხის პირველი შეგუბებები. შესაძლოა დღის ბოლოს კოჭების მსუბუქი შეშუპება შეამჩნიოთ, რომელიც დილისთვის ქრება. დაავადების პროგრესირების შესაფერხებლად ყველაზე ეფექტურია სწორი მედიკამენტური მკურნალობა და ცხოვრების წესის შეცვლა. 

 

მძიმე ფორმა (დეკომპენსირებული და ტერმინალური სტადია)

 

ამ ეტაპზე გული იმდენად დასუსტებულია, რომ ის ორგანოებს ელემენტარულ საჭიროებებსაც კი ვეღარ უზრუნველყოფს. ქოშინი და დაღლილობა პაციენტებს მოსვენებულ მდგომარეობაშიც კი აწუხებთ. მათთვის მარტივი ჰიგიენური პროცედურები ან საუბარიც კი დამქანცველი ხდება.

 

სითხის დაგროვება ხდება ქრონიკული. ზოგჯერ არა მხოლოდ ფეხები, არამედ მუცლის ღრუც შუპდება. პაციენტს ჰორიზონტალურ მდგომარეობაში სუნთქვა უჭირს და მჯდომარედ სძინავს.

 

ამ ეტაპზე სტანდარტული მედიკამენტები ხშირად უკვე ნაკლებ ეფექტურია. ასეთ დროს შეიძლება დღის წესრიგში დადგეს სპეციალური აპარატების ჩაყენება, რომლებიც გულს სისხლის გადატუმბვაში ეხმარება, ან უკიდურეს შემთხვევაში - გულის ტრანსპლანტაცია.

 

მნიშვნელოვანია იცოდეთ, რომ გულის უკმარისობა ყოველთვის თანაბარი სიჩქარით არ პროგრესირებს. ხშირად სტადიიდან სტადიაზე გადასვლას ისეთი ფაქტორები აჩქარებს, როგორიცაა: დიეტის დარღვევა (მარილის ჭარბი მიღება); გრიპი ან სხვა ინფექციური დაავადებები; წამლების თვითნებურად შეწყვეტა; ახალი არითმიის გაჩენა.

 

გულის უკმარისობის მთავარია, რომ პაციენტი საშუალო სიმძიმის სტადიაზე რაც შეიძლება დიდხანს დარჩეს და მდგომარეობა არ გართულდეს. 

 

განსაკუთრებული შემთხვევები

 

არსებობს განსაკუთრებული შემთხვევები, როდესაც დაავადების მიმდინარეობა და ექიმების მიდგომა რადიკალურად განსხვავებულია.

 

გულის უკმარისობა ბავშვებში

 

გულის უკმარისობა ბავშვებში იშვიათია, თუმცა მისი მართვა გაცილებით რთულია. ეს იმიტომ, რომ ხშირად პატარა პაციენტები ჩივილებს სიტყვებით ვერ გამოხატავენ.

 

ბავშვთა ასაკში გულის უკმარისობის მთავარი მიზეზი გულის თანდაყოლილი მანკებია (როდესაც გული დაბადებიდანვე არასწორად არის ჩამოყალიბებული). სხვა მიზეზებს შორის აღსანიშნავია გულის კუნთის ანთება (მიოკარდიტი) და გენეტიკური დაავადებები (კარდიომიოპათიები).

 

ბავშვებში სიმპტომები სხვანაირად ვლინდება. ჩვილებში საყურადღებო ნიშნებია:

• კვების გაძნელება: ბავშვი ჭამის დროს მალე იღლება და ხშირად წყვეტს წოვას;
• ჭარბი ოფლიანობა: განსაკუთრებით კვებისას;
• წონის უჩვეულოდ ნელა მატება: ენერგია, რომელიც ზრდას უნდა მოხმარდეს, გულის მუშაობაზე იხარჯება;
• ხშირი სუნთქვა: ეს ნიშნავს, რომ ბავშვი ზედაპირულად და სწრაფად სუნთქავს.

დიაგნოსტიკისთვის უმთავრესია ექოკარდიოგრაფია (გულის ულტრაბგერითი კვლევა), რომლის საშუალებითაც ექიმს გულის სტრუქტურული ანომალიების დანახვა შეუძლია.

 

გულის მწვავე უკმარისობა 

 

მწვავე უკმარისობა ხშირად გულის შეტევის (ინფარქტის) ან წნევის მკვეთრი მომატების შედეგია. ამ დროს გული ფუნქციას უეცრად კარგავს, სითხე ფილტვებში სწრაფად გროვდება (ფილტვების შეშუპება) და პაციენტი გრძნობს, თითქოს იხრჩობა. ეს მდგომარეობა სიცოცხლისთვის საშიშია. ამიტომაც, საჭიროა, სასწრაფო დახმარების გამოძახება.

 

გულის უკმარისობა მკურნალობა და დიაგნოსტიკა - რა კვლევებია საჭირო?

 

გულის უკმარისობის დასადგენად საჭიროა კომპლექსური მიდგომა, რომელიც როგორც კლინიკურ შეფასებას, ისე თანამედროვე კარდიოლოგიურ კვლევებს მოიცავს. 

 

დიაგნოსტიკის პირველი ეტაპია კარდიოლოგის კონსულტაცია. ამ დროს ექიმი პაციენტის სიმპტომებს, სამედიცინო ისტორიასა და რისკ ფაქტორებს აფასებს. შემდეგ ძირითადი კვლევები იგეგმება. 

 

ექოკარდიოგრაფია (გულის ულტრაბგერა) გულის უკმარისობის დიაგნოსტიკისთვის  ერთ-ერთი ყველაზე მნიშვნელოვანი კვლევაა. ექოკარდიოგრაფია საშუალებას იძლევა შეფასდეს: გულის საკნების ზომა, გულის კუნთის შეკუმშვის უნარი და სარქველების ფუნქცია.

 

მრტ (გულის მაგნიტურ-რეზონანსული ტომოგრაფია) მაღალი სიზუსტის კვლევა, რომელიც გულის ფუნქციის დეტალური შეფასებისთვის გამოიყენება.

 

აქვე აღსანიშნავია, რომ საჭიროების შემთხვევაში ექიმმა შეიძლება დამატებითი კვლევები დანიშნოს. მაგალითად: ელექტროკარდიოგრამა (ECG), სისხლის ანალიზები, დატვირთვის ტესტი. 

 

გულის უკმარისობის მართვა სწორი მკურნალობით შესაძლებელია. მედიკამენტები, ცხოვრების წესის ცვლილება და საჭიროების შემთხვევაში, ქირურგიული ჩარევები პაციენტის მდგომარეობას მნიშვნელოვნად აუმჯობესებს. 

 

გულთან დაკავშირებული პრობლემები გაწუხებთ და პროფესიონალთა გუნდს ეძებთ?

დაგვირეკეთ ნომერზე 032 2 57 57 57, ჩაეწერეთ ექოკარდიოგრაფიასა და კარდიოლოგის კონსულტაციაზე თოდუას კლინიკაში.

 

ხშირად დასმული კითხვები - FAQ 

 

შესაძლებელია თუ არა გულის უკმარისობის სრულად განკურნება?

უმეტეს შემთხვევაში, გულის უკმარისობა ქრონიკული მდგომარეობაა, რომელიც მუდმივ მართვას საჭიროებს. თუმცა, თუ გამომწვევი მიზეზი აღმოფხვრადია (მაგალითად, სარქვლის დეფექტის გამოსწორება ან არითმიის მკურნალობა), გულის ფუნქცია შეიძლება მნიშვნელოვნად აღდგეს. სხვა შემთხვევებში, მკურნალობის მიზანი სიმპტომების შემცირება და სიცოცხლის ხანგრძლივობის გაზრდაა.

 

არის თუ არა გულის უკმარისობა ასაკოვანი ადამიანების დაავადება?

მიუხედავად იმისა, რომ ის უფრო ხშირია ხანდაზმულებში, გულის უკმარისობა შეიძლება განვითარდეს ნებისმიერ ასაკში, მათ შორის ბავშვებშიც, რაც ხშირად თანდაყოლილი მანკებით ან გადატანილი ინფექციებით არის გამოწვეული.

 

როგორია მდგომარეობის - გულის უკმარისობა გაიდლაინი?

კარდიოლოგები სპეციალური სამედიცინო გაიდლაინების მიხედვით მუშაობენ. გაიდლაინი განსაზღვრავს ზუსტ ნაბიჯებს: რომელი კვლევა უნდა ჩატარდეს პირველ რიგში და რომელი მედიკამენტებია ყველაზე ეფექტური კონკრეტულ სტადიაზე.