ჰელიკობაქტერია - ანალიზი და ნორმა

ჰელიკობაქტერია (Helicobacter pylori) არის ბაქტერია, რომელიც კუჭის ლორწოვან გარსში ბინადრობს და იწვევს გასტრიტს, წყლულსა და დისპეფსიას. დიაგნოსტიკისთვის გამოიყენება სუნთქვითი ტესტი, განავლის ანტიგენის ანალიზი და სისხლის ანალიზი ანტისხეულებზე. დადებითი შედეგი ანტიბიოტიკებით მკურნალობას საჭიროებს - გასტროენტეროლოგის დანიშნულებით.

ხშირად ადამიანები ექიმს სწორედ მაშინ მიმართავენ, როდესაც კუჭ-ნაწლავის პრობლემები, ხანგრძლივი ტკივილი ან ზოგადი დისკომფორტი ყოველდღიურ ცხოვრებაში ხელს უშლით. კუჭის მრავალი პათოლოგიის მიღმა კონკრეტული მიკროორგანიზმი დგას, რომლის დროული აღმოჩენაც ბევრ გართულებას აგარიდებთ თავიდან.

 

რა არის ჰელიკობაქტერია?

 

ეს არის სპირალური ფორმის მიკროორგანიზმი, რომელსაც გააჩნია უნიკალური უნარი, გადარჩეს და გამრავლდეს კუჭის აგრესიულ მჟავე გარემოში. აღნიშნული ბაქტერია, რომლის სრული სამეცნიერო სახელწოდებაა ჰელიკობაქტერია პილორი, კუჭის დამცავ ლორწოვან გარსში სახლდება. იგი გამოიმუშავებს სპეციალურ ფერმენტს - ურეაზას, რომელიც კუჭის წვენის მჟავას ანეიტრალებს და ბაქტერიის გარშემო ხელოვნურ ტუტე გარემოს ქმნის. ეს მას გადარჩენასა და კედლებზე მიმაგრებაში ეხმარება.

ეს მიკროორგანიზმი მთელ მსოფლიოში ერთ-ერთი ყველაზე გავრცელებული ქრონიკული ინფექციის გამომწვევია. სტატისტიკის მიხედვით, პლანეტის მოსახლეობის ნახევარზე მეტი არის ამ ბაქტერიის მატარებელი. ხშირ შემთხვევაში ინფიცირება ხდება ადრეულ ბავშვობაში და მიკროორგანიზმი ადამიანის სხეულში ათწლეულების განმავლობაში ყოველგვარი გამოვლინების გარეშე არსებობს.

თუმცა, გარკვეული ფაქტორების ზემოქმედებით, იგი აქტიურდება და იწვევს ლორწოვანი გარსის ანთებას - გასტრიტს. მაგალითად, ეს ფაქტორები შეიძლება იყოს: სტრესი, არასწორი კვება და იმუნიტეტის დაქვეითება. დროული ჩარევის გარეშე, გასტრიტმა შესაძლოა გამოიწვიოს კუჭისა და თორმეტგოჯა ნაწლავის წყლულოვანი დაავადება. გარდა ამისა, მრავალი სამედიცინო კვლევით დადასტურებულია პირდაპირი კავშირი ქრონიკულ ინფექციასა და კუჭის ონკოლოგიური პათოლოგიების (კიბოს) რისკის მკვეთრ ზრდას შორის.

პაციენტებსა და მათ ოჯახის წევრებს ხშირად აინტერესებთ, გადამდებია თუ არა ეს ბაქტერია. პასუხი ცალსახაა: დიახ, ეს არის გადამდები ინფექცია. გადაცემის ძირითადი გზებია:

• ფეკალურ-ორალური გზა: პირადი ჰიგიენის ნორმების დარღვევისას, დაბინძურებული წყლის ან არასათანადოდ გარეცხილი საკვების მიღებით;
• ორალურ-ორალური გზა: ნერწყვით უშუალო კონტაქტი, საერთო ჭურჭლის, კბილის ჯაგრისის ან სხვა პირადი ნივთების გაზიარებით.

ვინაიდან ინფექცია ადვილად ვრცელდება ყოველდღიური მჭიდრო კონტაქტით, ის ხშირად ხდება ე.წ. ოჯახური დაავადების მიზეზი. როდესაც ერთი წევრის ინფიცირების შემთხვევაში, ბაქტერია ადრე თუ გვიან ოჯახის სხვა წევრებსაც აღმოაჩნდებათ ხოლმე.

 

ჰელიკობაქტერიის სიმპტომები

 

ინფექციის მიმდინარეობა საკმაოდ ინდივიდუალურია. ბევრი ადამიანის ორგანიზმში ბაქტერია წლების განმავლობაში ყოველგვარი სიმპტომების გარეშე ბინადრობს. თუმცა, როდესაც კუჭის დამცავი ლორწოვანი გარსის სერიოზული დაზიანება იწყება, აშკარა კლინიკური სურათი ვლინდება.

პრაქტიკაში ყველაზე ხშირად შემდეგი ჰელიკობაქტერია სიმპტომები ვლინდება:

• ტკივილი და წვის შეგრძნება: ძირითადად ლოკალიზებულია მუცლის ზედა ნაწილში (ეპიგასტრიუმის არეში). ტკივილი ხშირად ძლიერდება მშიერ კუჭზე, ღამით ან კვებათა შორის ინტერვალებში და დროებით მცირდება საკვების ან ანტაციდების მიღების შემდეგ;
• გულისრევის შეგრძნება და პერიოდული ღებინება: განსაკუთრებით დილის საათებში ან მძიმე საკვების მიღებიდან მალევე;
• ხშირი ბოყინი და მუცლის შებერილობა: კუჭის ნორმალური მონელების პროცესის დარღვევისა და გაზების ჭარბი წარმოქმნის გამო;
• მადის დაქვეითება და წონის უმიზეზო კლება: პაციენტები ხშირად განზრახ არიდებენ თავს ჭამას, რათა თავიდან აიცილონ მომდევნო ჭამასთან ასოცირებული დისკომფორტი;
• სწრაფი დანაყრების შეგრძნება: მცირე ულუფის მიღების შემთხვევაშიც კი პაციენტი გრძნობს კუჭის გადავსებას და სიმძიმეს.

ექიმთან ვიზიტი არ უნდა გადაიდოს, თუ აღინიშნება ისეთი საგანგაშო ნიშნები, როგორიცაა ძლიერი, მწვავე და მუდმივი ტკივილი მუცლის არეში, ყლაპვის გაძნელება, შავი ფერის განავალი (რაც მიუთითებს ფარულ სისხლდენაზე კუჭ-ნაწლავის ტრაქტიდან) ან ღებინება მუქი, ყავის ნალექისებრი მასით. ასეთ დროს აუცილებელია დაუყოვნებლივ მიმართოთ სპეციალისტს, რათა წყლულის გახეთქვა (პერფორაცია) ან მწვავე შინაგანი სისხლდენა გამოირიცხოს.

 

ჰელიკობაქტერიის ანალიზი - რა ტიპები არსებობს?

 

ზუსტი დიაგნოზის დასასმელად თანამედროვე მედიცინაში რამდენიმე ლაბორატორიული და ინსტრუმენტული მეთოდი გამოიყენება. თითოეულ მათგანს აქვს თავისი კონკრეტული დანიშნულება, უპირატესობა და სპეციფიკა, რაც ექიმს საშუალებას აძლევს ზუსტად შეაფასოს ინფექციის მიმდინარეობა.

ახლა ინფორმაციას ძირითად სადიაგნოსტიკო მეთოდებზე გაგაცნობთ.

ჰელიკობაქტერია სუნთქვითი ტესტი (ურეაზული ტესტი): ეს არის ერთ-ერთი ყველაზე პოპულარული, სრულიად უმტკივნეულო და მაღალტექნოლოგიური არაინვაზიური მეთოდი. პაციენტი სპეციალურ უსაფრთხო ხსნარს სვამს, რომელიც მარკირებულ შარდოვანას (ურეას) შეიცავს. თუ კუჭში არის ბაქტერია, მისი ფერმენტი ამ ნივთიერებას შლის და გამოყოფილ ნახშირორჟანგს პაციენტი სპეციალურ სინჯარაში ამოისუნთქავს. ტესტი გამოირჩევა ძალიან მაღალი სიზუსტით (95%-ზე მეტი) და საუკეთესოა როგორც პირველადი დიაგნოსტიკისთვის, ისე ჩატარებული ანტიბაქტერიული მკურნალობის ეფექტურობის შესაფასებლად.

ჰელიკობაქტერია განავალში (ანტიგენის განსაზღვრა): ლაბორატორიული კვლევა, რომელიც განავლის ნიმუშში უშუალოდ ბაქტერიის ცილოვანი სტრუქტურების (ანტიგენების) არსებობას ადგენს. ეს მეთოდი ასევე ძალიან მაღალი სიზუსტით გამოირჩევა, არის სრულიად მარტივი. ის ხშირად გამოიყენება ბავშვებში ან ხანდაზმულებში, რომელთაც ფიზიკურად უჭირთ სუნთქვითი ტესტის სპეციფიკური ინსტრუქციის შესრულება.

ჰელიკობაქტერია სისხლში (ანტისხეულების ტიტრი): ამ დროს ხდება ვენური სისხლის შრატში ინფექციის საპასუხოდ ორგანიზმის იმუნური სისტემის მიერ გამომუშავებული G კლასის იმუნოგლობულინების (IgG ანტისხეულების) განსაზღვრა. თუმცა, აღნიშნულ მეთოდს აქვს თავისი თავისებურება: ანტისხეულები სისხლში რჩება ბაქტერიის სრული განადგურების შემდეგაც თვეების ან წლების განმავლობაში. ამიტომ სისხლის ანალიზი ყოველთვის ვერ მიუთითებს, არის თუ არა ინფექცია მიმდინარე მომენტში აქტიური.

ენდოსკოპია ბიოფსიით (გასტროსკოპია): ინვაზიური მეთოდი, რომლის დროსაც კუჭის ლორწოვანი გარსი სპეციალური ზონდით თვალიერდება. ამ დროსვე იღებენ მცირე ქსოვილს - შემდგომი ჰისტოლოგიური ან სწრაფი ურეაზული კვლევისთვის. ის ინიშნება მაშინ, როდესაც საჭიროა უშუალოდ კუჭის კედლის სტრუქტურის შეფასება, გამოკვეთილი წყლულის ან ონკოლოგიური პროცესის დეტალური შესწავლა.

 

ჰელიკობაქტერიის ნორმა - როგორ წავიკითხოთ პასუხი?

 

 

ლაბორატორიული კვლევის დასრულების შემდეგ პაციენტი იღებს ტესტის პასუხს. მასში მითითებულია მიღებული ციფრული ან ხარისხობრივი მნიშვნელობა და საორიენტაციო რეფერენსული მაჩვენებლები. პასუხის სწორი ინტერპრეტაცია უმნიშვნელოვანესია შემდგომი სამედიცინო ნაბიჯების დასაგეგმად.

სამედიცინო ტერმინი ჰელიკობაქტერია ნორმა გულისხმობს ადამიანის ორგანიზმში ამ ინფექციის საერთოდ არარსებობას. თვისებრივი ტესტების (მაგალითად, განავლის ან სუნთქვითი ტესტის) შემთხვევაში ნორმად ითვლება პასუხი - „უარყოფითი“ (Negative). ეს ცალსახად ნიშნავს, რომ კუჭში აქტიური ინფექცია და მიკროორგანიზმის ცხოველქმედება არ ფიქსირდება.

რაოდენობრივი კვლევების დროს, როგორიცაა სისხლის სეროლოგიური ანალიზი, ლაბორატორია იყენებს სპეციალურ საზომ ერთეულებს (მაგალითად, U/ml). 

• თუ მიღებული მაჩვენებელი არის 0.9 U/ml-ზე ნაკლები, პასუხი ითვლება უარყოფითად, რაც ნორმალური მდგომარეობაა და მიუთითებს იმაზე, რომ ორგანიზმს ბაქტერიასთან კონტაქტი არ ჰქონია. 
• 0.9-დან 1.1 U/ml-მდე მაჩვენებელი ითვლება საეჭვო ან ზღვრულ ზონად, რაც მოითხოვს ტესტის განმეორებას 2 კვირაში ან სხვა ალტერნატიული მეთოდის გამოყენებას. 
• 1.1 U/ml-ზე მაღალი ნებისმიერი ციფრი ითვლება დადებით შედეგად.

მნიშვნელოვანია გესმოდეთ, რომ ანალიზის ტიპებს შორის პრინციპული სხვაობაა. თუ დადებითი პასუხი მოვიდა სუნთქვითი ან განავლის ანალიზით, ეს ნიშნავს, რომ ბაქტერია ამჟამად აქტიურად მრავლდება კუჭში და აზიანებს მას. ხოლო თუ დადებითი შედეგი მხოლოდ სისხლის ანალიზში დაფიქსირდა, ეს შეიძლება მიუთითებდეს წარსულში წარმატებით გადატანილ და განკურნებულ ინფექციაზეც. ზუსტი დიაგნოზისთვის ექიმმა შესაძლოა დანიშნოს დამატებითი კვლევები. მათ შორის სისხლის საერთო ანალიზი, რათა სრულყოფილად შეფასდეს ორგანიზმის ზოგადი ანთებითი რეაქცია და ანემიის რისკები.

 

მკურნალობა - იკურნება თუ არა ჰელიკობაქტერია

 

ბევრ პაციენტს, რომელსაც ლაბორატორიულად უდასტურდება ეს მიკროორგანიზმი, უჩნდება შიში და კითხვა: იკურნება თუ არა ჰელიკობაქტერია სრულად და არის თუ არა ეს მთელი ცხოვრების განაჩენი? თანამედროვე გასტროენტეროლოგია ამ კითხვას აბსოლუტურად იმედისმომცემად პასუხობს. ინფექცია დღესდღეობით ეფექტურად იკურნება სპეციალურად შემუშავებული საერთაშორისო სამედიცინო სქემებით.

აქტუალური ჰელიკობაქტერია მკურნალობა ეფუძნება ეგრეთ წოდებულ ერადიკაციულ თერაპიას, რაც ნიშნავს ორგანიზმიდან ბაქტერიის სრულ განადგურებას და აღმოფხვრას. ვინაიდან ეს მიკროორგანიზმი საკმაოდ მდგრადია და ადვილად ავითარებს დაცვის მექანიზმებს, სტანდარტული მკურნალობის კურსი მოიცავს რამდენიმე სპეციფიკური მედიკამენტის ერთდროულ კომბინაციას.

როგორც წესი, მკურნალობის სქემა შედგება ორი სხვადასხვა ჯგუფის ძლიერი ანტიბიოტიკისგან, რომლებიც ებრძვიან უშუალოდ ბაქტერიას და ხელს უშლიან მის რეზისტენტობას. მათთან ერთად აუცილებლად ინიშნება პროტონული ტუმბოს ინჰიბიტორები (პტი) - პრეპარატები, რომლებიც მაქსიმალურად ბლოკავენ კუჭის მჟავის გამოყოფას. მჟავიანობის მკვეთრი დაწევა კრიტიკულად აუცილებელია, რათა ანტიბიოტიკებმა შეძლონ თავიანთი ფუნქციის სრულფასოვნად შესრულება და დაზიანებულ ლორწოვან გარსს მიეცეს ბუნებრივი აღდგენის საშუალება. ზოგჯერ სქემას ემატება ბისმუტის პრეპარატებიც, რომელთაც დამცავი და დამატებითი ანტიბაქტერიული ეფექტი აქვთ.

მკურნალობის სტანდარტული ხანგრძლივობა, როგორც წესი, შეადგენს 10-დან 14 დღემდე. თერაპიის პერიოდში უმნიშვნელოვანესია სპეციალური დიეტის დაცვა და კვების რეჟიმის კორექტირება. პაციენტს ეძლევა მკაცრი რეკომენდაცია, რაციონიდან სრულად გამორიცხოს ცხარე, მლაშე, მჟავე, შემწვარი საკვები, ალკოჰოლი, გაზიანი სასმელები და მუქი ყავა. კვება უნდა იყოს დანაწევრებული - ხშირი და მცირე ულუფებით, რათა კუჭი ზედმეტად არ გადაიტვირთოს.

კურსის დასრულებიდან მინიმუმ 4 კვირის შემდეგ აუცილებელია ჩატარდეს განმეორებითი საკონტროლო ჰელიკობაქტერია ანალიზი (სასურველია სუნთქვითი ტესტი ან განავლის ანტიგენი). ეს საჭიროა, რათა ექიმმა დაადასტუროს ბაქტერიის სრული გაქრობა. ყოველგვარი თვითმკურნალობა ან ანტიბიოტიკების თვითნებური, არასრული მიღება კატეგორიულად დაუშვებელია, რადგან ამან შეიძლება გამოიწვიოს უფრო მძიმე, მდგრადი ფორმების ჩამოყალიბება. ნებისმიერი მედიკამენტი უნდა დაინიშნოს მხოლოდ მკურნალი გასტროენტეროლოგის მიერ.

 

ჰელიკობაქტერიის ანალიზი თოდუას კლინიკაში - როგორ უნდა მოემზადოთ?

 

დიაგნოსტიკის საბოლოო სიზუსტე პირდაპირ კავშირშია ლაბორატორიის ტექნოლოგიურ ხარისხსა და პაციენტის მიერ ანალიზის ჩაბარებამდე სწორ მომზადებასთან. არასწორმა მომზადებამ შესაძლოა გამოიწვიოს ცრუ უარყოფითი შედეგი და მკურნალობის პროცესი არასწორი მიმართულებით წაიყვანოს.

ანალიზის ჩაბარებამდე აუცილებლად გასათვალისწინებელია შემდეგი ძირითადი წესები:

• კვლევის ჩატარებამდე მინიმუმ 4 კვირით ადრე სრულად უნდა შეწყდეს ნებისმიერი ანტიბიოტიკისა და ბისმუტის შემცველი პრეპარატის მიღება;
• მინიმუმ 2 კვირით ადრე უნდა შეწყდეს კუჭის მჟავიანობის დამწევი საშუალებების (პროტონული ტუმბოს ინჰიბიტორების) მიღება, რათა ბაქტერიის აქტივობა ლაბორატორიულად არ დაიმალოს;
• სუნთქვითი ტესტი ტარდება მკაცრად უზმოზე - დილით, ყოველგვარი საკვებისა და წყლის მიღებამდე. ტესტის წინ ასევე არ არის რეკომენდებული თამბაქოს მოწევა და საღეჭი რეზინის გამოყენება, რაც ცვლის ნერწყვისა და ამოსუნთქული ჰაერის შემადგენლობას.

თოდუას კლინიკა პაციენტებს სთავაზობს საერთაშორისო სტანდარტების მქონე მაღალი სიზუსტის სადიაგნოსტიკო სერვისებს. კლინიკაში დანერგილია ულტრათანამედროვე აპარატურა, რაც პრაქტიკულად გამორიცხავს შეცდომების ალბათობას. პაციენტებს შეუძლიათ მარტივად მიმართონ კლინიკის მათთვის ხელსაყრელ ფილიალებს:

• კლინიკური ლაბორატორია (ცენტრალური) - სადაც უმოკლეს ვადებში სრულდება ყველა სახის ურთულესი ლაბორატორიული კვლევა;
• კლინიკური ლაბორატორია (ვერა) - მოსახერხებელი ლოკაცია ქალაქის ცენტრში, სადაც სწრაფ, კომფორტულ და მაღალკვალიფიციურ მომსახურებას მიიღებთ;
• დიღმის ფილიალი - აღჭურვილი სრული და თანამედროვე სადიაგნოსტიკო ბაზით. იქ ყველაფერია თქვენი კომფორტისთვის.

კლინიკაშივე ფუნქციონირებს ძლიერი გასტროენტეროლოგიის მიმართულება. გამოცდილი ექიმი გასტროენტეროლოგი ინდივიდუალურად შეაფასებს მიღებულ შედეგებს, არსებულ კლინიკურ სიმპტომებს და შეადგენს მკურნალობის ეფექტურ, საერთაშორისო გაიდლაინებზე დაფუძნებულ უსაფრთხო სქემას.

 

ჩააბარეთ ჰელიკობაქტერიის ანალიზი თოდუას კლინიკაში და მიმართეთ გასტროენტეროლოგს იმავე კლინიკაში. დაგვირეკეთ ნომერზე: 032 2 57 57 57.

 

ხშირად დასმული კითხვები

 

გადამდებია თუ არა ჰელიკობაქტერია?

დიახ, ჰელიკობაქტერია გადამდები ინფექციაა. ის ძირითადად ფეკალურ-ორალური და ორალურ-ორალური გზით ვრცელდება - დაბინძურებული საკვები, წყალი და ახლო კონტაქტი. ხშირად ერთ ოჯახში რამდენიმე წევრი ინფიცირდება, ამიტომ დადებითი შედეგის შემთხვევაში რეკომენდებულია ოჯახის წევრების შემოწმებაც.

 

იკურნება თუ არა ჰელიკობაქტერია?

დიახ, ჰელიკობაქტერია წარმატებით იკურნება ერადიკაციული თერაპიით. ეს არის ანტიბიოტიკების კომბინაცია კუჭის მჟავიანობის შემამცირებელ პრეპარატთან ერთად, ჩვეულებრივ 10-14 დღე. მკურნალობის დასრულებიდან გარკვეული ხნის შემდეგ ანალიზი ადასტურებს განკურნებას.

 

რომელი ანალიზია ყველაზე ზუსტი?

აქტიური ინფექციის დასადგენად ყველაზე ზუსტია სუნთქვითი (ურეაზული) ტესტი და განავლის ანტიგენის ტესტი. სისხლის ანალიზი ანტისხეულებზე აჩვენებს ნამყო ან მიმდინარე ინფექციას, მაგრამ ვერ განასხვავებს აქტიურს გადატანილისგან.