პანკრეატიტი - სიმპტომები და მკურნალობა

 

პანკრეატიტი პანკრეასის, ანუ კუჭქვეშა ჯირკვლის, ანთებაა. მისი ყველაზე დამახასიათებელი ნიშანია მუცლის ზედა ნაწილში ტკივილი, რომელიც ზოგჯერ ზურგზეც გადადის. მწვავე პანკრეატიტი უეცრად იწყება და მდგომარეობა შეიძლება სწრაფად დამძიმდეს. ქრონიკული ფორმა კი ხანგრძლივად მიმდინარეობს და დროთა განმავლობაში შესაძლოა პანკრეასის ფუნქცია დააზიანოს.

ის, რაც პანკრეატიტზე უნდა იცოდეთ: 

• პანკრეატიტის მთავარი სიმპტომი ხშირად მუცლის ზედა ნაწილის ტკივილია;
• ტკივილს შეიძლება ახლდეს გულისრევა, ღებინება, სიცხე და მუცლის არეში დისკომფორტი;
• მწვავე პანკრეატიტი სწრაფ სამედიცინო შეფასებას საჭიროებს;
• დიაგნოზის დასმისას ექიმი აფასებს სიმპტომებს, სისხლის ანალიზებს და საჭიროების შემთხვევაში გამოსახულებით კვლევებს;
• მკურნალობის მეთოდი პანკრეატიტის ფორმისა და გამომწვევი მიზეზის მიხედვით ირჩევა.  

 

რა არის პანკრეატიტი? 

პანკრეატიტი პანკრეასის ანთებითი დაავადებაა. პანკრეასი, რომელსაც კუჭქვეშა ჯირკვალსაც უწოდებენ, მუცლის ღრუში, კუჭის უკან მდებარეობს. მას ორი მნიშვნელოვანი ფუნქცია აქვს. ერთი მხრივ, ის წარმოქმნის საჭმლის მომნელებელ ფერმენტებს, მეორე მხრივ კი ჰორმონებს, მათ შორის ინსულინს, რომელიც სისხლში გლუკოზის რეგულირებაში მონაწილეობს.

 

პანკრეატიტის დროს ანთებითი პროცესი აზიანებს ამ ორგანოს. დაავადება შეიძლება იყოს მწვავე ან ქრონიკული. მწვავე პანკრეატიტი უეცრად ვითარდება. მსუბუქი შემთხვევები მკურნალობის ფონზე ხშირად რამდენიმე დღეში უმჯობესდება, თუმცა მძიმე ფორმა შეიძლება სიცოცხლისთვის საშიში გართულებებით მიმდინარეობდეს.  

 

პანკრეატიტს სხვადასხვა მიზეზი აქვს. მათ შორის ერთ-ერთი ყველაზე გავრცელებულია ნაღვლის კენჭები. ასევე მნიშვნელოვანი რისკ-ფაქტორია ალკოჰოლის ხანგრძლივი და ჭარბი მოხმარება. მიზეზი შეიძლება იყოს ზოგიერთი მედიკამენტი, სისხლში ცხიმების მაღალი დონე, გენეტიკური ფაქტორები და სხვა მდგომარეობები. 

 

პანკრეატიტის სიმპტომები

პანკრეატიტის სიმპტომები მისი ფორმის მიხედვით შეიძლება განსხვავდებოდეს. თუმცა ყველაზე გავრცელებული ჩივილი მუცლის ზედა ნაწილში ტკივილია.

პანკრეასის ტკივილი შეიძლება:

• მოულოდნელად დაიწყოს ან ეტაპობრივად განვითარდეს; 
• იყოს მსუბუქი ან ძალიან ძლიერი;
• გავრცელდეს ზურგის მიმართულებით;
• რამდენიმე დღე გაგრძელდეს;
• ზოგიერთ შემთხვევაში ჭამის შემდეგ გაძლიერდეს.

მწვავე პანკრეატიტის დროს ტკივილს ხშირად ახლავს გულისრევა და ღებინება. შეიძლება პაციენტს აღენიშნებოდეს სიცხე, გახშირებული გულისცემა და მუცლის შებერილობა ან შეხებისას ძლიერი მგრძნობელობა.

 

ქრონიკული პანკრეატიტის დროს ტკივილი შეიძლება პერიოდულად გამოვლინდეს ან მუდმივი გახდეს. ზოგიერთ ადამიანს კი ტკივილი საერთოდ არ აქვს. დაავადების პროგრესირებისას შესაძლებელია სხვა ნიშნებიც გამოვლინდეს. მათ შორის დიარეა, მძაფრი სუნის განავალი, წონის კლება და საკვები ნივთიერებების შეწოვის დარღვევა. 

 

პანკრეასის შეტევა - როგორ ამოვიცნოთ?

პაციენტები ხშირად იყენებენ გამოთქმას „პანკრეასის შეტევა“. ისინი გულისხმობენ მუცლის ზედა ნაწილში უეცრად დაწყებულ ძლიერ ტკივილს. ასეთ ტკივილს შესაძლოა ახლდეს გულისრევა და ღებინება და ზოგჯერ ზურგზეც გადავიდეს. 

 

თუმცა ძლიერი მუცლის ტკივილის მიზეზი ყოველთვის პანკრეატიტი არ არის. მსგავსი ჩივილი შეიძლება სხვა ორგანოების დაავადებებსაც ახლდეს. სწორედ ამიტომ თვითდიაგნოზის დასმა სწორი არ არის. 

 

უეცარი და ძლიერი, მუცლის ზედა ნაწილის მუდმივი ტკივილი, განსაკუთრებით თუ ზურგში გადადის ან ახლავს ღებინება, სუნთქვის გაძნელება, აჩქარებული გულისცემა, სიცხე ან სიყვითლე, საჭიროებს დაუყოვნებლივ მიმართვას გადაუდებელი დახმარების განყოფილებაში.  

 

პანკრეატიტის ფორმები

პანკრეატიტი ძირითადად ორ ფორმად იყოფა - მწვავე და ქრონიკული.

 

მწვავე პანკრეატიტი

მწვავე პანკრეატიტი უეცრად ვითარდება. მისთვის დამახასიათებელია მუცლის ზედა ნაწილის ძლიერი ტკივილი, რომელიც შესაძლოა ზურგის არეში გავრცელდეს. ხშირია გულისრევა და ღებინება. ზოგიერთ პაციენტს აღენიშნება სიცხე, გახშირებული გულისცემა და მუცლის შებერილობა.

 

მწვავე პანკრეატიტი ყოველთვის საჭიროებს ექიმის შეფასებას. მძიმე ფორმამ შეიძლება სერიოზული გართულებები გამოიწვიოს. 

 

მწვავე პანკრეატიტის ერთ-ერთი ყველაზე ხშირი მიზეზი ნაღვლის კენჭებია. სხვა შესაძლო მიზეზებს შორისაა ალკოჰოლის ჭარბი მოხმარება, ზოგიერთი მედიკამენტი, ტრიგლიცერიდების მაღალი დონე და სხვა ფაქტორები. 

 

ქრონიკული პანკრეატიტი

ქრონიკული პანკრეატიტი ხანგრძლივი დაავადებაა. ამ დროს პანკრეასში განმეორებითი ან მუდმივი ანთებითი პროცესი საბოლოოდ შეიძლება ორგანოს მუდმივ დაზიანებამდე მივიდეს. 

 

ქრონიკულ ფორმას ხშირად ახასიათებს მუცლის ზედა ნაწილის ტკივილი. მას შეიძლება ახლდეს წონის კლება და საჭმლის მონელების დარღვევა. პანკრეასის ფუნქციის დაქვეითებისას შეიძლება განვითარდეს საკვები ნივთიერებების არასაკმარისი შეწოვაც. 

 

ქრონიკული პანკრეატიტის შემთხვევაში მკურნალობის მიზანია ტკივილისა და სხვა სიმპტომების კონტროლი, პანკრეასის ფუნქციის მხარდაჭერა და გართულებების თავიდან აცილება. 

 

დიაგნოსტიკა - პანკრეასის ანალიზი

პანკრეატიტის დიაგნოსტიკა მხოლოდ ერთი ანალიზით არ ხდება. ექიმი აფასებს პაციენტის ჩივილებს და სამედიცინო ისტორიას. საჭიროების შემთხვევაში ინიშნება ლაბორატორიული და გამოსახულებითი კვლევები. 

 

პანკრეასის ანალიზებში მნიშვნელოვანი ადგილი უკავია სისხლში ამილაზისა და ლიპაზის განსაზღვრას. ეს ფერმენტები პანკრეასში წარმოიქმნება და მათი დონის მატება მწვავე პანკრეატიტის დიაგნოსტიკაში მნიშვნელოვანი მაჩვენებელია. დამატებით ექიმმა შეიძლება შეაფასოს სისხლში გლუკოზა, ცხიმები და ანთების ან სანაღვლე გზების პრობლემის შესაძლო ნიშნები. 

 

საჭიროების მიხედვით ტარდება ულტრაბგერითი კვლევა, კომპიუტერული ტომოგრაფია, მაგნიტურ-რეზონანსული კვლევა ან სხვა მეთოდი. 

 

თოდუას კლინიკაში დიაგნოსტიკის გეგმას პაციენტის ჩივილებისა და მდგომარეობის მიხედვით ვარჩევთ. საჭიროების შემთხვევაში ვნიშნავთ შესაბამის ლაბორატორიულ და ინსტრუმენტულ კვლევებს, რათა დადგინდეს ტკივილის მიზეზი და პანკრეასის მდგომარეობა.

 

პანკრეატიტის მკურნალობა

პანკრეატიტის მკურნალობა დაავადების ფორმისა და გამომწვევი მიზეზის მიხედვით განისაზღვრება. მწვავე პანკრეატიტის დროს ზოგიერთ პაციენტს ჰოსპიტალიზაცია სჭირდება. მკურნალობა შეიძლება მოიცავდეს სითხეების გადასხმას, ტკივილის კონტროლს და კვების მართვას. ინფექციის არსებობის შემთხვევაში ექიმმა შეიძლება ანტიბიოტიკიც დანიშნოს.

 

თუ მწვავე პანკრეატიტის მიზეზი ნაღვლის კენჭია, კონკრეტულ შემთხვევაში შესაძლოა საჭირო გახდეს დამატებითი ჩარევა ან ნაღვლის ბუშტის ოპერაციული მკურნალობა. გადაწყვეტილება დაავადების სიმძიმისა და გართულებების რისკის მიხედვით მიიღება.

 

ქრონიკული პანკრეატიტის მკურნალობა უფრო ხანგრძლივ მართვას მოითხოვს. საჭიროების შემთხვევაში გამოიყენება ტკივილგამაყუჩებელი საშუალებები, საჭმლის მომნელებელი ფერმენტების შემცველი პრეპარატები და სხვა საშუალებები. თუ დაავადება გართულებულია, შესაძლოა საჭირო გახდეს ენდოსკოპიური პროცედურა ან ოპერაციული ჩარევა.

 

თოდუას კლინიკაში მკურნალობის ტაქტიკას ინდივიდუალურად ვადგენთ. ადგილზე თითოეული პაციენტის მდგომარეობას კვალიფიციური ექიმები აკვირდებიან. ისინი დაავადების ფორმასა და შესაძლო მიზეზებს განსაზღვრავენ. 

 

გაწუხებთ პანკრეატიტისთვის დამახასიათებელი სიმპტომები? დაგვირეკეთ 032 2 57 57 57 ან დაჯავშნეთ ექიმთან კონსულტაცია. 

 

მწვავე პანკრეატიტის მკურნალობა

საჭიროების შემთხვევაში მკურნალობა სტაციონარში ტარდება. ექიმები აკვირდებიან პაციენტის მდგომარეობას, არეგულირებენ სითხეების მიღებას და აკონტროლებენ ტკივილს.

 

შემდეგი ნაბიჯი უკვე გამომწვევი მიზეზის მართვაა. მაგალითად, ნაღვლის კენჭით გამოწვეული პანკრეატიტის შემთხვევაში შეიძლება საჭირო გახდეს დამატებითი პროცედურა ან ოპერაცია. 

 

მძიმე ტკივილის ან სხვა საყურადღებო სიმპტომების შემთხვევაში სახლში მკურნალობა არ არის რეკომენდებული. მწვავე პანკრეატიტი მდგომარეობაა, რომელიც ექიმის შეფასებას საჭიროებს. 

 

პანკრეატიტი და დიეტა

პანკრეატიტის დროს კვების რეჟიმი მკურნალობის მნიშვნელოვანი ნაწილია. 

 

მწვავე ფორმის დროს კვების საკითხი ექიმის მიერ პაციენტის მდგომარეობის მიხედვით განისაზღვრება. გამოჯანმრთელების პროცესში შესაძლოა რეკომენდებული იყოს დაბალი ცხიმიანობის მქონე საკვების მიღება. ქრონიკული პანკრეატიტის დროს კი მნიშვნელოვანია სრულფასოვანი კვება და ისეთი რეჟიმის შერჩევა, რომელიც პაციენტის მდგომარეობას შეესაბამება.

 

ალკოჰოლის მიღება რეკომენდებული არ არის. ასევე მნიშვნელოვანია მოწევის შეწყვეტა, განსაკუთრებით ქრონიკული პანკრეატიტის დროს.

 

კონკრეტული პროდუქტების თვითნებურად ამოღება რაციონიდან საჭირო არ არის. თუ დიაგნოზი უკვე დასმულია, კვების რეჟიმზე რეკომენდაცია უმჯობესია ექიმისგან მიიღოთ. 

 

ხშირად დასმული კითხვები

 

პანკრეატიტის დროს ტკივილი სად იგრძნობა?

პანკრეატიტის დროს ტკივილი ყველაზე ხშირად მუცლის ზედა ნაწილში იგრძნობა. ის შეიძლება ზურგისკენ გავრცელდეს. ზოგიერთ შემთხვევაში ჭამის შემდეგ ტკივილი ძლიერდება. 

 

როგორ ხდება პანკრეატიტის დიაგნოზის დასმა?

ექიმი აფასებს სიმპტომებსა და პაციენტის ისტორიას. შემდეგ, საჭიროების შემთხვევაში ნიშნავს სისხლის ანალიზებსა და გამოსახულებით კვლევებს. სისხლში ამილაზისა და ლიპაზის დონის განსაზღვრა ერთ-ერთი მნიშვნელოვანი კვლევაა.

 

პანკრეატიტი შეიძლება სრულად განიკურნოს?

მწვავე პანკრეატიტის მსუბუქი შემთხვევები ხშირად მკურნალობის ფონზე სრულად უმჯობესდება. ქრონიკული პანკრეატიტი კი ხანგრძლივი მდგომარეობაა. ამ შემთხვევაში მკურნალობის მიზანია დაავადების კონტროლი, სიმპტომების შემცირება და გართულებების პრევენცია.